Unutmayıp hatırlamak istediğimiz herşey!

FRANKFURTER ALLGEMEİNE ZEİTUNG:

BERLİN, 05/05 (BYE)—Tirajı günde 363 bin 325 olan muhafazakar eğilimli Frankfurter Allgemeine Zeitung’un 5 Mayıs 2008 tarihli sayısında, Rainer Hermann imzasıyla ve yukardaki başlık altında yayımlanan İstanbul çıkışlı yazının geniş özel çevirisi şöyledir:

           —Türkiye’de Milliyetçilik, Toplumdaki Tüm Katmanları

           Birbirine Bağlıyor—

Türk milliyetçiliğinin birçok kılıfı var. Geçtiğimiz hafta muhalefet partileri CHP ve MHP, “Türklüğü aşağılamanın” bir suç olarak kalmasından yana oldukları için   TCK’nın 301. maddesinin reformuna karşı oy kullandılar. Türkler, üretilen en büyük milli bayrak ile Guinness rekorları kitabına girmeyi başardılar. Türklerin milli kimliği için bir tehlike oluşturdukları gerekçesiyle yabancı din adamları ve misyonerler öldürüldüler. Azınlıkların Türkleştirilerek asimile edilmesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin temel ilkelerinden biridir. Türk ulus devletini içerde ve dışardaki düşmanlardan korumak amacıyla emekli askerler, polisler ve birkaç aydın “Ergenekon” adındaki çeteyi kurarak, siyasi suikastlarla bir darbenin zeminini hazırlamak ve akabinde Türkiye’nin kendi içine kapanmasını sağlamak istediler.

Türkiye’de milliyetçilik, sağcı MHP’ye oy veren seçmen sayısına bakarak tahmin edilenden daha büyük bir öneme haiz olup, toplumun tüm katmanlarına kök salmıştır. Bu nedenle geçtiğimiz yıl Kemalist elitler, genel seçimlerden zaferle çıkan ve Gül’ü Cumhurbaşkanı seçtiren Erdoğan hükümeti karşısında yeniden zemin kazanmak için milliyetçilik kozunu kullanmışlardı. Laiklik gibi konular Türklerin çok az bir kesimini harekete geçirirken, milliyetçilik genelde etnik Türkleri seferber ediyor. Dolayısıyla 2007 yılının ikinci yarısına yeniden Türkler ile Kürtler arasındaki ihtilaf damgasını vurdu.

Milliyetçilik, toplumun tüm katmanlarını birbirine bağlayan bir bağ olarak işlev görüyor ve dışavurumu her katmanda farklı oluyor. Erdoğan hükümetine karşı düzenlenen mitinglerde Türk bayrağını sallayan İstanbullu üst tabakadan gelen eğitimli kadın da, tıpkı kendisine televizyondaki Kurtlar Vadisi’ni örnek alan ve bu nedenle Türk ulus devleti adına kendi kendine yargılama hakkına sahip olduğunu düşenen işsiz ve okulu yarıda bırakmış şahıs gibi milliyetçi.

Milliyetçilik, Türkiye Cumhuriyeti devlet anlayışının bir parçası olmuş durumda. Cumhuriyet 1923 yılında kurulduğunda, daha sonra Atatürk adını alan kurtuluş savaşçısı Mustafa Kemal’in yanındaki askerler bir devlet yarattılar, ancak bir ulus yoktu. Zira çok uluslu bir devlet olan, hilafet olarak dini bakımdan da meşruiyete sahip Osmanlı İmparatorluğu çökmüştü. Yeni cumhuiyetin laik  ve Türklerin ulus devleti olması öngörülmekteydi. Cumhuriyet toprakları üzerinde yaşayanların Türkleştirilmesi gerekiyordu. Bu yüzden Türk milliyetçiliği hep devlet ve devletin kurumlarının meselesi oldu. Devlet ve kurumları, ulus devletlerini hemojen bir Türk milleti olarak şekillendirmek ve kendi düşünceleri doğrultusunda tepeden modernize etmek istediler (ve hala da istiyorlar). Zira, Atatürk’ün talimatı, Türkiye’nin “çağdaş medeniyetler” seviyesine ulaşması yönündeydi. Bu yüzden devlet elitleri şimdiye dek okul kitaplarında devlet ve toplumun önceliğinin vurgulanmasını sağladılar ve yabancı düşmanlara karşı Türk milleti tablosunu bir savunma kalesi gibi yansıttılar. Bu tablo ancak son yıllarda biraz değişmeye başladı.  

Toplumda da rol oynayan milliyetçilik, küreselleşme ve AB sürecinin sonucu olarak bir kesimde etkisini kaybederken, diğer kesim, Türklüğü tehlikede gördüğü için milliyetçiliğe o denli sıkıca sarılıyor. Türk sağcılarında milliyetçilik genelde İslam’la bağlantılı. Zira, 80’li yıllarda muhafazakar aydınlar tarafından oluşturulan “Türk-İslam sentezi”,  Türk tarihinin İslami döneminin, yani Selçuklu ve Osmanlı hakimiyeti döneminin yeniden Türk kimliğinin bir parçası olmasına önemli katkı sağladı. Bu yüzden İslamcı lider Erbakan  hareketine “Milli Görüş” adını verdi.

Geleneksel Türk solu ise, Türkiye’nin eğemenliğinin, kötü yabancı odaklar tarafından tehlikeye düşürüldüğü, bu odakların Türkiye’yi güya zayıflatmak istedikleri görüşünde olduğu için milliyetçi. Bu kesim, onyıllardan beri hiç değişmeksizin “anti-emperyalist refleksini” sürdürüyor. Sol milliyetçi CHP’nin bu nedenle 301. maddeninin reforme edilmesine gösterdiği gerekçelerden biri de, değişikliğin “AB’nin talimatı” üzerine yapıldığıydı. Hatta aşırı Türk solcuları, Türkiye’nin devletler topluluğuna her türlü uyumunu bile, amaçlarının sadece Türkiye’yi zayıflatmak olduğu gerekçesiyle reddediyor. Kendilerini Kemalistler diye tanımlayan Türk solcularının çoğu, yurtdışına karşı Türkiye’yi hala Mustafa Kemal’in kurtuluş savaşıymış gibi görüyorlar. Devletin konsolide edilmesine öncülük verenler ise kendilerini Atatürkçü olarak tanımlıyor.

Yabancılara emlak satışını, “Türkiye yabancılara satılıyor” diyerek  kınayanlar da öncelikle solcu milliyetçiler. Bu zihniyetteki çevrelerde komplo teorileri üretiliyor. 2007 seçim kampanyası sırasında solcu milliyetçi yazar Ergun Poyraz’ın kitabı bestseller olmuştu. Poyraz kitabında, Erdoğan’ın bir Yahudi olduğunu ve Türkiye’yi ABD’ye satarak, Kürtlere kendi devletlerini verme talimatı alan bir ajan olduğunu iddia ediyordu.

Sol milliyetçiliğin geleneği, 1908 yılında 2.Sultan Abdülhamid’i deviren ve Cumhuriyet’in ideolojik temel taşını yerine oturtan, dindar olmayan rasist Jöntürkler’e dayanmaktadır. Bu grup, milliyetçilik için “ulusalcılık”, millet için de “Türk ulusu” kavramlarını kullanmaktadır. Sağcı milliyetçiler ise Türk-İslam sentezi geleneğinde, Arapça millet kelimesinden gelen  “milliyetçilik” kavramını kullanıyorlar.

Her iki kesim de 90’lı yıllardan beri el ele çalışıyorlar. Solcu ve sağcı milliyetçilerin hedefi, Türkiye’nin küreselleşmesini bir şekilde engelleyebilmek ve ülkenin dışa açılımını sağlayacak olan, toplumun çoğulculuğuna daha fazla alan tanıyan AB sürecini sekteye uğratmak. İdeolojik birlikteliklerine “Kızılelma” adını veren bu gruplar, Türk halkını korumak için sadece AB, ABD, NATO ve IMF gibi uluslararası kuruluşları yabancı düşmanlar olarak tanımlamakla kalmıyorlar. Aynı zamanda Türk milletinin bir parçası olmakta zorlanan, Kürtler ve gayrimüslümler, Ermeniler ve Rumlar gibi hemojen ve çoğulcu olmayan azınlıkları da içerdeki düşman olarak ilan ediyorlar. Milliyetçilerin sloganı “Ya sev ya terket” bu kesimlere yönelikti. (BEBM/NP/YB)